Częstochowa położona jest w województwie śląskim, na granicy dwóch wyżyn Krakowsko-Częstochowskiej i Śląskiej, nad rzeką Wartą. Miasto otoczone jest skalistymi wzgórzami, wpisane w jurajski pejzaż, z dominującą w krajobrazie wieżą kościoła na Jasnej Górze. Częstochowa jest głównym ośrodkiem kultu maryjnego w Polsce. Uznawana jest za duchową stolicę Polski.
Turystyka Częstochowy skupia sie głównie na ruchach pielgrzymkowych do obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Klasztor na Jasnej Górze jest najczęściej odwiedzanym i najbardziej prestiżowym zabytkiem miasta.
